Paranojë pa metaforë...

I shikoj në FB. Nuk më duhen tiparet. Të mbërthyer nga prangat e përditësisë, zhduken dallimet. Gjithsesi. Në përpëlitje për tu shkëputur nga mijëra fijet e padukëshme të kohës si në një endëz merimange e lidhin veten më shumë derisa mbeten brenda një fshikëze ku shuhen edhe pëshpërimat. Për tu dëgjuar sadopak, për të rënë në sy sadopak sillen si tre gjigandët e një rrëfenjëze Skandinavë që banonin larg njëri tjetrit, midis maleve. Pas mijëra vjetësh në heshtje, ndoshta gjumore, njëri prej tyre thotë: “Dëgjoj muitje lopësh!”. Pas treqind vjetësh, gjigandi i dytë përgjigjet: “E dëgjova edhe unë muitjen.”. Dhe pas treqind vjetësh të tjera, gjigandi i tretë i inatosur thotë: “Nëse vazhdoni të bisedoni, unë do të shkoj!”.

Nganjëherë ngjajnë me bimësinë që rritet buzë përrenjve, ose në ujra pellgjesh e që një ngricë e papritur, si vështrim i beftë Meduze, i shndëron në suaza akulli ku fijet e barit, kërcenj bimësh, ndonjë gonxhe luleje, gjethe të vetmuara, duken si kapilarë qenieje të ndëshkuar nga ajo frymë përkohshmërie vdekësore si përkujtim i diçkaje të ngjashme në kapërcyellin e dilemës: A do t’i përkasë të ardhmes? Një e ardhme e trishtuar thjesht nga frika se mund të jetë e ajkosur kështu, një shtresë resh gri, veshëse qielli dhe hamendësi. E vetmja mundësi. E ardhme e fosilizuar që pret një ekip antropologësh për ta çmuar.

Me Benin(vellane) Vjene, 9 mars 1995

Solitary man. Pjese nga Kap I.

Në vend që t’i... përgjigjej

pyetjes që i drejtoi Pjata e Tretë.

“Kam vdekur?” pyeti veten Arian Z. Rëndom, në këto raste pickohet dora, por, përgjigja, si rrallëherë, mbrriti në parakohë dhe s’la blanë. Kishte parë kofshë grash më keq, me vraje mavi si liqenet finlandezë të vëzhguar nga Google Earth. “Jo?”. Ishte përgjigja. Mund t’i thartonte turinjtë, sepse, e shqiptuar me zë, pohimi prerës, është shembull klasik i një keqardhjeje të nënkuptuar. Një thelb që nuk e përjashton vdekjen përderisa edhe sëlargu, jeton nën ndikimin e mendimit se ke lindur parakohe dhe në një epokë shterpë ku e vetmja gjë që të afrohet është të imituarit. “Jo!” përsëriti aty për aty sikurse i ndodh mëngjeseve të ftohtë të dimrit kur ngrihet nga shtrati dhe vishet shpejt e shpejt për të ruajtur diçka prej ngrohtësisë së trupit. “Duhet të jetë një nga përkufizimet e shumta të saj.”. Këmbënguli kushedi pse. “Eufemizëm.”. Në këtë pikë të mëdyshjes mendoi se e humbi fillin e kohës, në çastin kur, i përkulur mbi tavolinë, sikur të qenë duke luajtur biliardo, picërroi sytë dhe me një ton të zvarritur shqiptoi:

“Jeta tonë është mbledhje aritmetike ditësh me shumën zero.”.

E thënë copë.

Pas pohimit, gishti tregues, vertikalisht, kërkoi t’i afronin çastin ifigjenik. Mollëza hoqi një vijë paralel sikur të kishte përpara një monitor touch screen (karamanjola) dhe një faqe wordi (tavë balte) që duhej vënë në një lëvizje rrethore për të këqyrur nga i njëjti vend. Tha se s’kishte ndërmend të harxhonte gjithë kohën. Gjithë kohën? Me çfarë? E shtjelloi mendimin duke i përqasur çastet me femrat. Disa joshëse tmerrësisht brenda përmasash kohore të pakapëshme nga shqisat dhe disa tmerr rëndomësie në një përherësi pranie. La të kuptojë se i nevojësohej lentimi i hapësirës. Bosh, hëpërhë, sa të kthehej nga Pjata e Tretë për t’i thënë:

“Është njësoj si të pyesësh një peshk të Adriatikut nëse i njeh fqinjët e tij të detit Jon.”. Fraza e sapo shqiptuar nuk synoi përgjigjen e pyetjes së drejtpërdrejtë. S’ishte qëllimi. Në fakt qe e pamundur. Kur ndihesh i tradhëtuar prej shikimit. “I tradhëtuar gjithmonë”, saktësoi me ton korigjimi. Thuhet vetëm kur tradhëtia rrjedh në linja mirë të përcaktuara, e shlizuar sikurse uji i shiut në ullukët e çative, pa shtruar vrarjemendje të llojit gota gjysëm bosh o gjysëm plot. Dreqi ta hajë, nëse ke etje edhe gjysma bën punë. Sasinë e kushtëzon përseja e përdorimit dhe nevoja, jo ena mbajtëse. Mendon. Mendoi? Në një shoqëri aurikolarësh tingëllon si blasfemi të menduarit. Pak e nga pak rradhët e atyre që sorollaten qytetit me kufjet ngjeshur në vrimat e veshëve po shtohen dhe kjo tregon se janë duke u shtuar ata që shndërohen në dëshmitarë dëgjimorë të përzgjedhjeve vetiake. “Zoti i bën, pastaj i çifton”, tha me vete. Ndonjëri, madje, kur shoqëron me zë të lartë këngën, duke ikur rrugës, stonon pa e kuptuar. Është nga të paktat gjëra që ka mbetur ende e pa cënuar. Ana qesharake e njeriut. Askush nuk e merr seriozisht. Bionjeri. Është ndikimi përçudnues. Marifet teknologjik më shumë se magji. Po mbështillen nga një fshikëz e padukëshme veçuese, jo përçuese. “Biokrimbëri”. Ja përse nuk mundi ta shqitë prej vetes shqetësimin. Ndoshta vagëllt duhej shqiptuar, gjithmonë në lidhje me njërin prej argumentave se, edhe në mungesën e arsyes mirëfilli, nuk i qahet halli kalorësit pse i varen këmbët. Mendoi por nuk shpresoi. Ndihej i turbullt dhe i befasuar, sikur të kishte gjetur në kuzhinë formulat e librit egjiptian të të vdekurve në vend të një mënyrori gatimi. Gjëja ndryshon parashikimet.

Specialiteti i ditës.:

“E proshkët:

Ngjallja e mumjes së shquar X.

(në vend të shujtës fasule me pastërma e nënmohuar.”).

“Ah! E proshkët mumja!? Hahaha!”.

Sepse tjetri. Tjetri është pikërisht Pjata e Tretë, qenie që s’ngopet së ngrëni fasule, e ndërpreu në një diku të rrëfimit. Mgjt, mbreslënia qe zelli i tepruar, në të cilin tjetri shembëlleu tjetër. Të jesh tjetri i tjetrit është panjohësi e shumfishuar vasaliteti. Rrallësi, si shfaqja e një komete jashtë cikleve kozmikë. Meqënëse është. Duhet përkufizuar pa humbur kohë. Fytyrë huazuar mosbesimit. Përtej kufijve të përkohshmërisë së hamendësuar, Z parandjeu tjetërsimin. Pjata e Tretë i anuluar?! “Qenie e marrë në përdorim! ...?... Dmth, ti je qenie e marrë në përdorim?! Ti, pa ndihmën e gishtit tregues për të venë pikën mbi i. Po kur pika është nën dhe jo mbi? Pikçuditësja e ndjekur besnikërisht nga pikpyetja, mjaftojnë si shembull?

Diçka brenda vetes, shtjellë ftohtësie, grahu drejt mohimit. Pikat posht ... Në lokal, ndërsa priste të vinin shokët, u argëtua duke dëgjuar një grup vajzash. Studente të letërsisë? Ndoshta. Flisnin për krijimtarinë. Njëra prej tyre tha se kishte mbetur e mbërthyer në vend qëkurse vuri pikën në fund të frazës. Nuk parasyshoi lëvizjen e brendëshme të frazës pa zhvillim të mëtejshëm midis fjalëve dhe se çdo përpjekje përhapte metastaza malinje e dhimbje të padurueshme. Është njëlloj përkufizimi i errët. Kështu, nuk po gjente mundësi ta kapërcente atë pikë. Ishte torturë si një vrimë ulçere në stomak ... (shqyqyr, tha me vete i kënaqur që ajo e ndryshoi diagnozën) E kini parasysh, kur aspirinat i gëlltit të patretura? Aty ku bien (tha ajo) ... aty ku bien ( përsëritën ato) ...aty ku bien (mendoi ai) ... I përsëriti ato tre fjalë disa herë me vete, para se të ndërhynte, aq herë sa të merrte afri me Shekspirin sepse i duhej leja e tij për të soditur më nga afër skenën e shtrigave. Pastaj u kthye nga ato duke iu drejtuar vajzës që kishte folur e kapur nga dëshpërimi se mund të shpëtojë prej ulokësisë lehtë, mjafton të mendojë titullin. Kështu paralajmërohej fraza që kishte ngulur thundrat si një gomar kryeneç. “Sepse gomari përsa gomar, është ... gomar”...tha. Nuk u tall. Thjesht koka ishte boshatisur nga mendimet. Dhe ato, si për një hakmarrje të vetvetishme - she wants revenge - e panë një sekondë të hutuara. Një sekondë të vetme. Kaq pak vlen? Pastaj njëra prej tyre, pyeti: “E si mund ta quajë?”. “Pika e fundit e shurrës.” U përgjigj vetëtimthi. Ato u përpoqën të dallojnë grimë shpotie në fytyrën e tij, në këqyrje shkarazi por Z argumentoi gjatë se pika e fundit e shurrës, te meshkujt deri në njëfarë moshe, bie mbi këpucë, ndërsa te pleqtë është ujvarë. E shikoni thelbin filozofik? “Jam i sigurt që nuk kuptuan gjë.” I tha vetes dhe u kthye sërish drejt, ndërsa ato, tashmë duke e ditur se përgjoheshin nuk folën më, pas pak u ngritën dhe ikën. Mundi t’i shikojë vetëm kur i kaluan përtej xhamit, ndërsa ai ishte ngujuar në lokal si një manekin.  “Budallaçka!”. Tha me përbuzje.  Gjë e tillë afërsisht! E pabesueshme. Si mund të katandiset njeriu kështu?!” I rikthehet mendimit të mëparshëm më shumë se njëmendësisë. Dëshira për të hokuar është mundësi e vetme ngushëllimi - e qeshur e hidhur - kur zhgënjimi tret çdo shpresë ngazëllimi mbi të cilin në të kaluarën përfytyrohet e ardhmja. “Zhdukemi nga realiteti vetëm nëse përngjashmohemi.”. Z shqiptoi butë dhe në pangjyrësi, gjë që kujton kore buke të futura në ujë për pak kohë, për tu squllur, para se të perzihen me mishin e grirë. Duket se qoftet janë pak a shumë humbje kuptimi. Sepse një kore e zbutur s’është më kore, sikurse një copë mishi e grirë s’është më i tillë. Dy të tjerët kryqëzuan shikimet. Ai, pohoi mundësinë entropike të pafundme që kanë për tu ndodhur njëherësh në të ardhme të tjera, por nuk perceptoi gjë. Të paktën përligji ndërhyrjen e Pjatës së Tretë. “Të paktën” përsëriti.  

Me Arionin. Nentor 2012. Tirane

Arionin

Ish studenti i gazetarise...shume vite me pare.

Dita e sotme shtatzene. Nje shtatzani e çuditeshme sepse nuk lind kurre nje qenie e vetme por pjese te saj qe japin pershtypjen e nje vazhdimesie pa fund. "Et tibi manga satis" (mjaft e madhe per ju) thote Virgjili, pikerisht, mjaft e madhe per ju sa te diskutoni per te e me te.

Përse Kadare e ka të vështirë çmimin Nobël, pse jo të pamundur?

E kam fjalën per shkrimin e Artan Mullajt. Çfarë më bëri përshtypje ishin gjëmimet e tij që ngriheshin aq lart sa përfshinin thuajse gjithë popullin shqiptar. Në këtë rast them se është ai që mllefon kundër shqiptarëve edhe për faktin se më duket e habitëshme që shqiptarët të shfryjnë mllefin e tyre ndaj Kadaresë. Nuk e di nëse ka kaq “armiq kaq të betuar”, edhe sikur të pranojmë për të vërtetë diçka të tillë, padyshim janë të çarmatosur. Të paktën për të penguar dhënien e çmimit Nobel, do të thosha se kanë çelësat e kashtës. Përpos dashakeqësisë, Kadare hyri në listë. Pra kjo hedh posht mëtimet. Nëse dikush thotë se Kadarenë e propozuan të tjerët, atëhere këta dorëzanës, të huaj ndoshta? pse nuk e çuan punën e tyre deri në fund? Pra, kushdo që e ka inat, kushdo që nuk e do, dështoi. Është kumti i parë që Artan Mullaj dhe të tjerë nuk patën largpamësinë ta zbërthejnë apo bënë sikur nuk e kuptuan sepse u duhet një kokë turku për të prerë.                             

Kush e jep çmimin Nobël?

Përgjigja është afërmenç. Komisioni pranë Akademisë Suedeze të Stokholmit. Dhe jepet vetëm “për punime intelektuale që i përkasin një shtrirjeje të gjerë... si dhe atij që do të ketë bërë në literaturë diçka po aq të shquar në kuptimin ideal.”. Pra është tepër e kushtëzuar dhe domosdoshmërisht e respektuar. A mund të zbatohet? Më drejtpërdrejt; a dredhon kjo Akademi? Ndoshta. Ndoshta edhe gabon, ndoshta edhe nuk është e paanëshme, ndoshta ka pëlqimet e veta, ndoshta i hap shteg dikujt dhe ia mbyll një tjetri mbi bazë vlerësimesh vetiake ose rrethanash politike. Të interesuarit le t’i kërkojnë. Por nuk duhet mohuar se njëmijë arsyet mbijnë dhe pleksen vetëm rreth Akademisë e jo jashtë mureve të saj. Atëhere ç’kërkojnë këta kalemxhinj që nëpërkëmbin popullin dhe nuk i drejtohen Akademisë me kritika, be e rrufe? Ç’hyjnë shqiptarët këtu?

Historikisht ka mjaft fakte nga Bashkimi Sovjetik për të rrëzuar posht çdo mëtim injorantësh se mund të pengosh dhënien e çmimit Nobel me letra alla Jovan Breg. Realisht është një fyerje për Akademinë. Sikur këta fansa ta njihnin dhe interpretonin drejt, psh vetëm një pasazh nga Dimri i vetmisë së madhe, atëhere nuk do tu kishte kaluar pa u vënë re një fakt. Ai i dhënies së çmimit Nobel shkrimtarit Boris Pasternak. U organizuan protesta anë e kend BS kundër. Mgjt Akademia ia dha çmimin Pasternakut, ia dha Solzhenicinit, ia dha Shollohovit edhe pse BS ishte një superfuqi dhe nuk ishte e lehtë t’i dilje kundër. Nuk e penguan as protestat popullore të hapura, shkrimet e intelektualëve, manifestimet e studentëve, kolektivat e uzinave e fabrikave, kolkozianët etj. JO. Asnjë nuk u përfill. Atëhere, a nuk u shkon ndërmend pyetja: Kur nuk mundi BS të pengonte, BS një superfuqi, si mund ta bënin disa shqiptarë?

Çfarë e ndan Kadarenë nga shkrimtarët disidentë?

Të gjithë këta nobelistë kanë kritikuar në veprat e tyre hapur rregjimin e mëparshëm, pa marrë parasysh pasojat. Dhe vuajtën burgje e internime në kamp përqendrimi. Madje Solzhenicinit iu hoq edhe e drejta e botimit, përveç burgut edhe e drejta e autorësisë. Por ata vazhduan të shkruajnë e ta thonë të vërtetën edhe ilegalisht. “Arqipelagu gulag” i Solzhenicinit u botua jashtë ilegalisht. Po citoj diçka që e ka shkruajtur më 1974 disa orë para një arrestimi të rradhës.

"Nuk jemi thirrur për të zbritur në shesh, nuk jemi pjekur ende për të kumtuar me zë të lartë të vërtetën, për të thirrur çfarë mendojmë. Nuk janë gjëra për ne, na trembin. Por ama nuk pranojmë të themi atë që nuk e mendojmë”

Krahasojeni me letrën dërguar Nexhmije Hoxhës nga Kadare.

Kaq do të mjaftonte për të mos ngritur në rang akuza të shëmtuara. Por kjo vlen për njerëz me arsye, jo për fansa. Pikërisht fansa. Fansat e Kadarese. Nuk janë admirues të thjeshtë, lexues që u pëlqen të shfletojnë literaturën e tij, janë pikërisht fansa. Veprojnë si të tillë. (Fan – fans vjen nga fanatik. Mund të jetë si një i vetëm ashtu edhe turmë. I bashkon verbëria. Priren drejt një ideje apo personi, me një ngazëllim të jashtzakonshëm, e njëherësh tregohen të padurueshëm (intolerantë) ndaj kujtdo që ka mendim ndryshe. Rëndom përfundon në dhunë e si e tillë duhet kuptuar edhe ajo e fjalës.) Shembull i qartë është shkrimi i Artan Mullajt që akuzon individë, grup individësh pse jo gjithë shqiptarët, si shkaktarë që Kadare nuk e merr çmimin Nobel. Nënkuptimi. Akademia do, s’duan shqiptarët. Ndryshe i thonë: I zoti e shet, tellalli (shqiptarët) s’e jep.  

Kjo akuzë gjithpërfshirëse është kur ai u përmend shqiptarëve se dikur, në kohën e monizmit, e kanë lexuar të gjithë. E vërtetë, por në kohën e monizmit ama, kur çfarë të afrohej ishte çfarë të afrohej dhe jo çfarë kishe dëshirë ti të lexoje. Pas ndryshimeve të sistemit, shqiptarët patën një vizion 360 gradë, në rreth, pra nuk ishin më të detyruar të lexonin Kadarenë apo Agollin, apo iksin e ipsilonin. Apo tu drejtohej rrugëve klandestine sikundër bënte autori i këtij shkrimi me dy shokë të tij. Tashmë u njohën me një literaturë të shumllojëshme që dilte nga caqet e realizmit socialist. Pasoja? Do të fironin patjetër lexuesit sepse pasioni i tyre u shpërngul në autorë e zhanre të reja jo vetëm për kërshëri por edhe pse e gjetën veten aty këtu. Kjo është bukuria e artit dhe letërsisë.

Kadare, ishte oportunist dhe bashkpuntor.

Lëvizte midis këtyre dy qendrimeve. Herë ashtu dhe herë kështu, kush t’i siguronte më shumë përfitim. Gabimi më i madh i tij ishte kur mendoi se i ishin mohuar meritat dhe asnjëherë nuk i shkoi mendja te e kundërta, që i ishin njohur më shumë nga sa i takonin. Mbi bazën e këtij mbivlerësimi vetiak, duke gjetur edhe sedërpërkëdhelës, përpunoi idenë e çmimit Nobël. Por pengesë ishte karriera e tij si shkrimtar, e filluar dhe e arritur në pikat më të larta të saj, pikërisht në sistemin e mëparshëm me të cilin ai nuk mund t’i lante duart si Pont Pilati. Pengesë kjo e pakapërcyeshme. Mund vetëm t’i vihej rrotull. Gjë që në vetvete është përçmuese. Kadare i shndërroi edhe kritikat më të vogla si një domethënie e kundërvënies ndaj regjimit. Mjafton të lexosh veprat e tij, të botuara, për të fshirë çdo dyshim. Mjafton të lexosh pohimet e tij në letra dërguar “lart” ndër to ajo drejtuar Nexhmije Hoxhës ku thekson se atë e bëri shkrimtar PPSh dhe socializmi se pa to nuk do të ishte gjë. Mjafton të kujtojmë që ishte kandidat i KQ të Partisë dhe gëzonte privilegje që për të tjerët ishin ëndra me syhapur. Të gjitha këto janë një e vërtetë që nuk mbulohet kaq lehtë për të mos thënë kurrë.

Ndonjë mendimi naiv se ç’të bënte, të futej në burg? Unë nuk mund të them gjë: Zgjedhjet i bëri Kadare dhe pasojat janë këto. Nuk mund t’i mohojë e duhet t’i pranojë për hir të sëvërtetës. E këto zgjedhje gjithmonë ishin oportuniste edhe pse rrallëherë pati nevojë sepse gjithmonë vepra e tij ishte ajo e një bashkpunëtori dhe ndihej krenar. Përse nuk e mban krenarinë?

Mendim

Nuk është arti që kërkon të rrafshojë dallimet e njerzve, janë njerzit që e gjykojnë qiellin nën një ombrellë.

Remo Koçiu

Rivoluzione sessuale...

Rivoluzione sessuale, altrimenti detto la figa in autostop.

Brashnjat

Ditën që u varros fqinji i katër portave më tutje, nga qielli u varën litarë shiu sikur të qe një shkurtim rruge për tu ngjitur drejtpërdrejt lart pa pritur ato dyzet ditë të mallkuara që do ta zgjatnin vuajtjen e tij. Pasi të mbrrinte retë duhej t’i shpaloste si vela anijeje dhe më pas të merrte udhëtimin drejt pafundësisë. Ndërsa rënkuesit duke pasur secili një shiunza mbi kokë, nga lart, dukeshin si nyje që perit i bëhet në fund, kështuqë ata ngecin mbi dhe’ derisa kur vdekja si një majë gjilpëre të hapë një vrimë tejpërtej. Kush kalon mbetet andej. Të nesërmn kështu, çdo ditë kështu. E njëjta lojë. Por ajo nuk mërzitet. Kjo nyje, ndryshe quhej edhe varr. Ai, nën shiunza, mbrojti vetëm kokën dhe gjysmën e trupit, ndërsa këpucët e thithën gjithë lagështinë dhe u rënduan aq sa pas varrimit e më tej deri në të ngrysur i hoqi zvarrë. Ishin të blera për pak lekë te grumbulli i të përdorurave. Këmbët iu qullosën, por u ngushëllua kur mendoi fqinjin e tij dhe tha ka më keq përsa i vdekur por e pati zili për këpucët e tij të reja që mesiguri i veshi për çdreq udhëtim të fundit drejt Zotit sikurse tha prifti. Në të errur, ndjeu të ftohtë. Në mbrëmje, këmbët i gjeti mavi dhe atëhere dyshimi se kush është më keq i shkaktoi dhimbje. Duhet të shkoj te mballomatari, i tha vetes... mballomatar...ta mbush gojën. Veçanërisht kur ke uri duhet të shqiptosh sa më shumë fjalë të tilla, (thuajse magjike) kështu goja mashtron stomakun dhe ky urinë... Nuk shkoi as të nesërmen, as të pasnesërmen, nuk shkoi dy o tre javë me rradhë derisa një darkë, pasi piu një tas me çaj të nxehtë, një lugë sheqer dhe pak bukë, të gjitha me kursim derisa të vijë rradha e pensionit, gjysma e të cilit ishte lënë peng rrugës duke e shënuar emrin në listë. Pas darke ndodhi diçka që as vetë nuk di ta shpjegojë nëse është budallallëk apo jo. Për të qeshur e për të qarë. Djali i fqinjit të vdekur i trokiti në derë dhe i tha se të nesërmen kemi të dyzetat e babait. Atij i shpëtoi një klithmë e ngjizur në dy fjalë “gëzohem shumë”... Tjetri i shqeu sytë sikur kërkoi të shquante diçka më tepër se ç’lejonte verdhërima e një llambe tridhjetë wat që kishte më shumë fat sepse mbetej e re deri në vdekje. Tridhjetëwat. Shqiptoi një natën e mirë dhe pa humbur sekondë iku. Me siguri po qeshte sepse sa kohë që shpëlahej nga drita e zbehtë e llambës së varur në shtyllë, e pa t’i tundeshin shpatullat. Fillimisht kujtoi se tundej llamba dhe ngriti kryet për të parë. Nuk fryn erë tha dhe në çast e kuptoi përse tjetri po qeshte. E mbylli derën duke menduar se po fillonte të budallallepsej. Mbi sobë kishte mbetur ende edhe pak çaj që lëshonte një avull dembel. E piu pa sheqer. U fut në rroba shpejt e shpejt për ta ruajtur ende të nxehtin në stomak që duhej të shërbente si borsa me ujë të ngrohtë që mbante dikur te këmbët gjyshja e tij. Kohë e largët thjesht ngaqë lidhej me gjyshen. Dhe akoma më parë, ndjekësit e apasionuar të filmave te kinema Majestik në vitet tridhjetë përdonin shishet me ujë të ngrohtë të mbështjella me lesh për ta ruajtur nxehtësinë sa më gjatë dhe kështu të përballonin të ftohtin në atë pjesë të kohës dedikuar filmit që zakonisht duhej të zgjaste sa kapërcyelli nga një shurrë në tjetrën.  Është ky rikthim në kohë, mjaft mbrapa, që i shoqëron kujtimet e tij derisa vjen çasti kur sytë i rëndohen dhe mërmërit: “Duhet të shkoj me natë, pa e lënë për një nga ditët e ardhme. Duhet të shkosh”, përsërit si një urdhër. Pikërisht. Për shollët ska më asnjë shpresë shpëtimi. I kishte parë me vëmendje. Dukeshin më të uritura se ai sepse përfaqësonin pamjen e mjeruar të gojëshqyerjes. Tu hedhë gjysma është e pamundur, ndërkaq ia vlen të shkojë prapë te evgjiti i pazarit dhe të kërkojë një palë më të mira. Ishin që ishin këpucë të vdekurish. Me një ndryshim. Thuhet se vijnë nga Italia, markë e klasit të parë, por hamendësohen si këpucë të përdorura shumë sepse italianët njihen si punëtorë, ndaj, ata, pëlqejnë më shumë këpucët e ardhura nga Greqia. Aty bëhet qejf. Grekët nuk i prishin këpucët në ecejake pafund në kërkim të punës sepse i bëjnë emigrantët. Me krizën që ka goditur globin, thuhet se edhe italianët po rrinë pa punë, kështuqë dimrin tjetër do të dalin në treg këpucë të vdekurish të një cilësie më të mirë. Dimrin tjetër... tepër larg... I duhen për sot. Kështuqë i rikthehet evgjitit. Këtë rradhë duhet t’i shikojë më me kujdes, e sëfundi të bëjë pazar. Megjithëse e di pazarin e evgjitit. Do t’i ulë një thërrime sa për t’i thënë se të bëra nder, ndërsa ai nuk e duron poshtërimin. Punoi tërë jetën e tij dhe asnjëherë nuk e shtriu dorën. I kapluar nga këto mendime gjumi largohet dhe fillon të mendojë për të nesërmen. Pasi të hyjë dhe pas përshëndetjes: Puna mbarë! Të rrijë në pritje e të këqyrë halkat që këpucari i ngul në të njëjtën lëvizje; ngritja e dorës ku çekiçi është tejzgjatje e gjymtyrës dhe kokës që ulet njëherësh si një miratim. Goditja është e prerë: Tok! E tëra zgjat një çast aq të shkurtër sa nuk mund as t’i kapësh me vështrim të dy veprimet, as t’i ndash. Enkas. Që të krijohet një rrëmujim në trurin tënd dhe të vesh në dyshim nëse i ngul duke i goditur me çekiç, apo me ballë? Enigmë. Shpesh pyet veten përse i duhet këpucarit kjo lloj skene? Ndoshta për t’i lenë vend herëpashere edhe buzëqeshjes. Ose thjesht për të venë në provë aftësitë. Rahmaninov në llojin e vet. Për të shmangur çdo lidhje gjeniale që e ve gjithmonë në vështirësi me veten ai shikon gjetiu. I pëlqen prushi i kuq që digjet në mangall dhe ngrohtësia që përhap, shkëndijat që kërcejnë lart si pleshtat, kur i trazon me mashë në çastin kur zjarri pulit sytë nën peshën e hirit. Nuk duhet të përgjumet. Në kohë dreke, mballomatari vendos një zgarë me shufra hekuri të sajuar vetë dhe mbi të, në anët theken copa buke ndërsa në mes piqet duke u rrotulluar tërë kënaqësi një copë sallam, që shkrin dhjamin e vet dhe e lëshon mbi prush, tymi ngrihet dhe aroma që përhapet i kujtojnë gjithmonë filmin “Onodi numër dy”. Një lojtar hungarez në kamp përqëndrimi. Meqënëse do të luanin kundër skuadrës së ushtarëve gjermanë të kampit, u dhanë nga një copë bukë e një copë dhjamë që e shkrinin mbi zjarrin e ndezur anës fushës. Me sallo ngjyenin copën e bukës... Oh ç’shije kishte... Kur e pa filmin herën e parë. Pasi doli nga kinemaja u lëshua me një frymë te tymka. Kishte një uri të tmerrëshme. Ktheu dy krikëllat e para me birrë njëra pas tjetrës duke kafshuar kërnacka me kopraci. Në fund të fundit janë në sintoni  të dy fjalët, nëmos janë të njëjta dhe kishte të ngjarë meqënëse banorët e qytetit të lindjes njiheshin si kursimtarë. Pak qepë të grira hollë dhe rigon ... Në ato çaste nuk e di nëse ndiheshin më mirë shokët e Onodit në kamp përqendrimi, apo ai pensionisti i ardhshëm në kohë kujtimesh... Kështuqë flegrat e hundës thuajse shqyhen për të ngujuar në tru atë aromë që duhet shndëruar në mënyrë djallëzore në ushqim, e më pas në formën e pështymës në gëlltitje të herëpasherëshme ta përcjellë përfund stomakut. Torturë.

Skena tjetër është e njohur. E lidhur me atë çast të rëndomtë të njeriut të ngopur që për të shprehur kënaqësinë e tij i vendos këmbët një andej një këtej, anëve të mangallit për t’i ruajtur baraspeshën, mbështetur mbi doreza, por është një marrëzi sepse i ka çorapet me vrima dhe pastaj pas ngrohjes me siguri do të përhapet edhe njëlloj erë e rëndë djerse. Lloji i djersës time - pëshpërin në errësirë, pa u joshur në veçanti. Mendim disi anapulla sepse të gjitha palët e këpucëve për riparim kanë erë këmbësh në mungesë. Në raftin e sipërm, atë më lart, afër tavanit janë disa palë këpucë. Ka diçka të përzishme në qendrimin e tyre. Rrinë aty prej kohësh dhe një ditë këpucari i tha se të zotët kanë vdekur. Ironi e fatit, apo jo? Disa ditë para se të vdiste fqinji i tij, e shoqja kishte sjellë një palë këpucë të të shoqit për gjysma. Herën e fundit që ishte kthyer nga këpucari, ishin ende aty. Edhe në të ngrysurën e tjetërpardjesë, zgjati kokën te dritaria, ishin aty. Ardhja e të birit i përshpejtoi ngjarjet. Pikërisht në çastin e duhur. Ai e kishte humbur llogarinë e ditëve e bashkë me të po vakej çdo shpresë. Duhet të kalojnë dyzet ditë...i tha këpucari. Pas dyzet ditësh po nuk erdhën t’i jap unë. Bamirësi. Ëhë, nxorri nga gryka ai një tingull të shuar. Të tjera këpucë shkelnin njëra tjetrën përbri mballomatarit, grumbull i rrëmujshëm dhe mbresa që i lanë ishte e keqe. Njerëz që protestojnë, tha. Këmbë që shkelin njëra tjetrën. Vetë kujdesej gjithmonë që t’i linte barabar. Nganjëherë kur i xhvesh duke i kapur në thembrat e njëra tjetrës, ndodh që e dyta të rrijë sipër. Oh, jo. Në këtë pikë largohet tepër nga realiteti dhe i trembur mendon se është koha për të fjetur.  Një hop para se kapakët e syve të mbyllen nga rëndesa, dilema e mban pezull sërish:

Duhet të shkoj më parë te këpucari të marr këpucët e fqinjit, apo për të pirë kafenë e përkujtimit?

Të nesërmen, në prag, i hedh një sy qiellit. I veshur në gri, por reshje nuk bien më. Merr frymë i lehtësuar. Mendon se ndoshta është më e hijëshme të kalojë nga fqinji për të pirë kafenë e përcjelljes njëherë e mirë në qiell, pastaj nga mballomatari. Dita e dyzetë, thotë me vete. Në dhomën e miqve ulet te kolltuku që i tregon djali i fqinjit. Rëndom e trajtonin si të shtëpisë, por sot vëren njëfarë zyrtarizmi. Parandjenja është e keqe. Djali i fqinjit shaloi këmbët me njëra tjetrën dhe iu duk...jo është e pabesueshme. Tjetrit i bie në sy ai vështrim vëzhgues. Janë kujtim nga babai. thotë dhe buzëqesh. I vesha sot për ta kujtuar.

Remo Koçiu

Të drejtat janë të autorit

Nje plus nje = Sa?

1 plus 1, ne aritmetike jep gjithmone 2. Dhe eshte e paluajtshme, asnje dyshim. Po sikur ky bashkim te jete thjesht mangesi e dyaneshme? Pershembull njerit i mungon diçka qe e ka tjetri dhe e anasjella, e qe per kete arsye duhet te bashkohen perjetesisht ose te rrine bashke ne perkohesi. Ne perjetsi, eshte pak a shume si nje denim dhe mendoj se diçka e tille nuk mund te behet me kaq deshire. Keshtuqe nje bashkim i perkohshem eshte kurdohere me i pelqyer sepse i krijon vetes çdo mundesi tjeter. 1 plus 100.

Sërish në shtjellë...

Pikërisht. Sikur të shpjegoja për të thjeshtuar ose lehtësuar disi kuptimin, them se nuk do ta bëja ndryshe nga sa kam shkruajtur sepse, sikundër thoshte Aristoteli kur diskutohej nëse duhej apo jo filozofia, edhe ata që duan ta mohojnë filozofinë, nuk mund ta mohojnë veç duke filozofuar. Në njëfarë mënyre kupton se je i përndjekur nga vetvetja dhe çfardo truku proteian të përdorësh serish i takon asaj hapësire të ndikueshme që e kam quajtrur rrethinat e qenies e të dëshirave. Pra nuk mund t’i shmangesh vetvetes.

Çështja që ngrihet edhe pse është e ndërthurur me probleme të tjera, mbijeton në një disi që herë zbehet sikundër pakësimi i papritur i dritës kur retë veshin qiellin dhe herë theksohet në ngjyra të forta. Njësoj si xhamet me ngjyra në formë figurash gjeometrike, që rëndom i shikojmë në hapësira katedralesh e kishash si për të thyer zymtinë dhe heshtjen solemne që mbizotëron brenda tyre. Por, gjithaq nuk përjashtojnë kultin sidoqë të jetë fluksi i dritës që bie mbi to. Te e fundit kuptohet, në një krahasim më vulgar janë njësoj me kapilarët e një qyteti të cilat edhe kur nuk derdhen në qendër, në dalje apo hyrje të tyre, ka gjithmonë një tregues, shigjetë, që si një gisht spiunon qendrën e qytetit. Pra, kjo qendër, ky thelb – çështje, është dëshira, sunduese e njeriut, që shfaqet në shumllojshmëri kënaqësie për të lehtësuar flijimin e vetvetes. Kënaqësia është paraprima në të cilën flijimi pranohet në humbje cilësish të mirëfillta. Në fakt përjashton gjykimin. Është si parathënia e një libri. Dikë mund ta nxitë, një tjetri i heq çdo interes. Duhet apo nuk duhet lexuar? Nuk ka një përgjigje të prerë. Por, çdo përgjigje zvarrit ngushëllimin. (Çdo dëshirë; e realizuar ose jo, mishërohet në flijime të pjesëshme të vetvetes. I rikthehemi shembullit të birrës. Nëse e pi – dëshira shuhet, njëherësh me të edhe ajo pjesë e vetvetes që e lindi, nëse nuk e pi, dëshira nuk realizohet dhe njëherësh flijohet ajo pjesë e vetvetes që e ka dëshiruar. Është një gjendje paradoksale thuajse, por është. Kjo e lëkund Uni-n. Mund të përdorim edhe fjalën ‘tundon’. Nënshtrimi ndaj dëshirës është natyrë njerëzore qoftë edhe kur shndërohet  në fiksim, ose mani. Tipike, mgjtë, për qeniet njerëzore.)

Në prag të vdekjes ose në fund të ekzistencës, sikur njeriu të bëjë një përmbledhje, për fat të keq përfundimi është në favor (hatër) të atyre që nuk janë realizuar. Por njeriu nuk është i prirur të bëjë një tërësi të këtij lloji sepse kështu ruan veten prej zhgënjimit të fundit; atij që e nxjerr jetën një kotësi. Cili prej nesh nuk kërkon një jetë sa më të realizuar? Por nga ana tjetër çfarë e bën një jetë të realizuar? Ka vetëm një përgjigje të mundëshme: Realizimi i gjithë dëshirave. Problemi tjetër që shfaqet në njëherësi është sërish një pyetje: Cilat janë ato dëshira në të cilat kushtëzohet një jetë e plotësuar? Kësaj askush nuk mund t’i përgjigjet sepse dëshirat lindin dhe vdesin çdo sekondë. Ose në mënyrë të figurëshme mund të themi se dëshirat janë si fluturat. Element i pandarë i natyrës mort. Bukuri effimere (e përkohëshme). Pavarësisht. Mund të soditen sikundër bukuria e një luleje, që ndryshe e quajmë edhe soditje e lirë, të xhveshur nga çdo lloj interesi, por mund edhe të gjykohen sikundër ndodh më shpesh, nga vetë njeriu ku lind kjo dëshirë si dhe nga mjedisi ku kjo dëshirë kërkon shtratin e duhur për tu realizuar. Megjithë këtë gjendje nga e cila kurrë nuk je i baraslarguar, po të kthesh kokën mbrapa shikon vetëm humnerë, asgjë. Asgjëja si një vetmbrojtje natyrale. Nevojë për të qetësuar veten. Duke shmangur besdinë e një fraze më të zymtë; ngushëllimin si nevojshmëri sepse përtej nuk na pëlqen të shkojmë bosh. Drejt asgjëse nuk mund të shkojmë as si gjë as edhe me gjë sepse kështu do të anulonim asgjënë. Është kjo aryeja pse na duhet të xhvishemi edhe nga trupi.

Te romani im “Memento Mori!? - mërmmiti Eda Di” (botimet Toena) në fund, gjen këtë pasazh:  

“- Tomaso S... çdo t’i kërkosh Zotit?

Ai buzëqesh.

- Të mos di atë që di dhe të di atë që s’di, - thotë. Rikthim i përjetshëm i asgjëse, do ta quante Niçe...i pëshpërit vetes.”.

Në përgjithësi kjo filozofi disfatiste, ose quajeni edhe nihiliste, është e vetmja pasojë e jetës. Markesi, (Gabriel Garsia) mundohet ta përcjellë kumtin kur thotë se jeta nuk është të jetuarit si i tillë, por çfarë ne kujtojmë nga ajo që kemi jetuar dhe si e kujtojmë për ta treguar. (“Të jetosh për të treguar.”. Botimet Mondadori 2002) Pra, mbresa. Dhe mbresa, nuk është tërësisht vetiake sepse në hapësirën e saj përfshin edhe të tjerët që të kanë rrethuar dhe që kanë ndikuar iks ndodhi të jetës. Mbresa varet nga të dy anët e së njëjtës medalje: Kujtesa dhe Harresa. “Boshatisin raftet” që mund të përkulen e thyen nga mbipesha. Në mënyrë të vetvetishme. Përpjekjet e vetdijëshme në këtë rast humbasin mjaft nga mundësia e tyre. Nëse e detyron veten të mos e kujtosh gjaprin dhe thua në mënyrë të përsëritur: Unë nuk dua ta kujtoj gjarprin.  Bën të kundërtën, sepse në përfytyrimin tënd përvijohet pikërisht, çfarë nuk dëshiron të kujtosh, në rastin në fjalë është gjarpri. Nga ana tjetër është po aq e natyrëshme edhe prirja për ta boshatisur veten nga dëshira të padëshirueshme. (argument ky, ku të duash atë që urren mund të konsiderohet si një virtyt i mrekullueshëm.) Ndrydhja e tyre edhe pse shtjellohet në kufijtë e pamundësisë. Mirëpo, nga ana tjetër, asnjë dëshirë nuk realizohet nëse ajo qendron e ndrydhur ose e fshehur, ose e pashfaqur. Dëshira e ka të domosdoshme të piktakohet me mjedisin, i kuptuar ndryshe realitet shoqëror, ku mund të sendëzohet ose trajtësohet. Këshuqë tundimi është një tendencë e dykahëshme. Niset nga brenda qenies drejt rrethinave dhe nga rrethinat drejt thelbit në shërbim kurdoherë, si një qen besnik i dëshirës. 

Përse ndodh kjo?

Ndodh ngaqë çdo qenie e dëshiruar është dhe dëshiruese. Në rastin e një djali që dëshiron një vajzë dhe kur i përgjigjen njëri tjetrit, pra kur dëshira gjen jehonë, ne e quajmë dashuri. Sikundër mbyllet filmi “Even Money”: Të gjithë dëshirojmë gjëra të ndryshme, dikush para, shtëpi, femra të bukura, etj, por të gjithë dëshirojmë një gjë të vetme; jetë më të bukur...

Nuk duhet ta luajmë kurrë atë që s’duam ta humbasim...

Remo Koçiu

(Atman)

Në qendër të labirintit; pyetja:

Në cilin çast qenia njerëzore ndihet e gatëshme të anulojë vetveten në emër të kënaqësisë? përfton kuptim ontologjik. Nga ky çast logjika afërmenç, përveç lëvizjes rreth boshtit të vet, vërtitet edhe në një rrafsh më të gjerë ku ndërkëmbimi është një mundësi që aftëson brishtësinë. (dobësinë, nëse marrim si pikëtakimi postmodernizmin. Dobësinë e cila nga njëra anë shënon përkohësinë ekzistenciale, nga ana tjetër shprehet si e vetmja mundësi për të kapërcyer vetveten duke u shndëruar në diçka më të mirë se vetja, në atë segment kohor në të dy skajet e të cilit nyjëzohet “isha” dhe “jam” e që Niçe te Zarathustra do ta ngrinte si një përpjestim detyrim. Mbinjeriu duhet të jetë për njeriun, sikundër njeriu është për majmunin. Koha merret në raport me vetveten sikundër mbinjeriu me njeriun, por gjëja ndryshon kryekëput kur njeriu vihet përballë majmunit sepse ai njeh shijen e vërtetë të përbuzjes, e nxitur kjo jo nga dëshira monoteiste për të hedhur posht teorinë e Darvinit mbi prejardhjen duke afruar diçka tjetër, baltën si lëndë të parë nga e cila e bënë trupin tonë e që në vetvete nuk na krijon asnjë mundësi krenarie përderisa mbi glob deri më sot kanë jetuar mbi 107 miliard njerëz dhe të mendosh se këta të gjithë jashtëqitnin, besoj se korja e tokës në masë të mirë është nga e pëgëra e njeriut.  A  jemi kaq të fortë sa ta asimilojmë përbuzjen ndaj vetes në atë masë, sasi, e cila të na japë forcën e duhur për të hedhur këmbën një ose dhjetë shkallë më lart? Çdo lloj qendrese, nuk bën gjë tjetër veçse e ngurtëson qenien, e ngurtëson për aq çaste sa është e nevojëshme të përballet duke e veshur megjithatë me një guackë moluskore) Kështuqë dobësia në këtë rast e humbet atë kuptim të sofistikuar që ka fituar në shekuj si një tipar i përbuzur dhe rikthehet te kuptimi i vet origjinal. Si një mënyrë - e vetmja -  për të rifituar veti e cilësi të tjera, duke marrë vlerën e një shum-mundësie si një lejim lëshim vetvetes për të ndryshuar. Ndërkohë një pragmatist e quan përshtatje. Në atë masë sa je i dobët, në atë masë vetëdija percepton nënvizimin e ndjenjave e kuptuar edhe si humbje e përgjithëshme e identitetit në përkohësi sikundër vetëdija në të fikëtit, e të çdo vlere përbërëse si parathënia e injoruar me dashje, sepse vetëm kështu kotësohet shfajësimi dhe ndihesh i gatshëm për flijim duke eliminuar çdo parashtrim etik e moral. Nuk është e nevojëshme që të kesh një udhëheqës si Virgjili dhe një Beatriçe që me bukurinë dhe ndieshmërinë e saj është në gjendje të zbutë egërsirat. Një shfajësim i panevojshëm ndryshon kahun e ngjarjeve. Nuk është njeriu që futet në labirith për të mbrritur në zemër të tij dhe përgjigjur pyetjes jetike, por Minotauri duhet të gjejë rrugën për të dalë dhe për tu treguar njerzve se faqja e padukëshme e kënaqësisë nuk është një përbindësh. Përbindëshi nuk lind nga pafajësia (Pasnjifaja). E kushtëzuar dalja e tij sikundër hyrja e njeriut në labirint, e kushtëzuar jo nga varësia e ndërsjelltë midis mendimit dhe gjuhës, por nga prirja e vazhdueshme e ligjërimit për tu shkëputur ose më e pakta për ta shndëruar në simbiozë marrdhënien. Prirje që do ta turbullonte Dostojevskin kur te libri i tij “Adoleshenti”, pyet: “Si ndodh që çfarë një njeri i mençur thotë, janë më pak të mençura se çfarë ka dashur shprehë?”. Ndoshta ngaqë Dostojevskij nuk arriti të kuptojë se edhe ai si gjithë njerzit ishte viktimë e të “shprehurit” dhe se fjala sikundër femra, është e paparashikuar në mënyrën si ajo shfaqet. Fjala dhe femra, sinonime të njëra tjetrës, në raste të caktuara përfaqësuese të një bote madhështore, por gjithmonë në gjendje të mbulojnë me hijen e ankthit si virtytet ashtu edhe veset e më shpesh në gjithë periudhën historike edhe si mbartëse  e tyre duke u quajtur e keqe “par excellence.”. Përbërës në të cilën ndodhet tashmë si një qëllim i tejbartur dhe i pamundur të përfytyrohet në tërësinë e vet. Ndaj edhe ngushëllohemi te hamendësia duke shpresuar që “ka gjasa të ndodhë” për t’ja ngushtuar sa më shumë forcën e ndikimit logjikës afërmenç. Në të njëjtën hapësirë të lëvizëshme kënaqësia me shpirtin në kërleshje të përkohëshme dhe intermittente (hopshme) shndërohen në “kënaqësi për qenien”, vetëm kur prekin fundin, atë të marrdhënieve seksuale të përkufizuara si perverse. E që psikiatria Krafft – Ebing duke i skicuar përshtypjet e saj pas leximit të librit “Afërdita me pellush” të shkrimtarit Leopold Von Sacher-Masoch, do ta quante mazohizëm. Në të cilën dhimbja është një atribut i kënaqësisë në përgjithësi dhe asaj seksuale në veçanti. Pra e dëshiruar.

Duke këqyrur në pasthënie mbresash.

Hapësirën e asgjësë që ne e tërheqim zvarrë pas vetes të mishëruar  në shuarje qirinjsh vendosur mbi një tortë për të thënë që mbresa e jetës është e ëmbël!!! Nuk është e vërtetë, është vetëm asgjëja që na ndjek mbrapa si hije dhe se çdo ditë që kalon nuk ndodh gjë tjetër veç shkurtohet njësoj si lëkura e shagrenit në dëshira. Në tërësi nuk është tjetërgjë veç hipokrizia e veshur me një vemesë ëmbëlsie sikundër lakuriqësia e një femre mbuluar me pellush. Është një mashtrim mirëfilli apo dëshira tonë që ndjek tërthorësinë për të kuptuar thelbin e emocioneve, meqënëse vetëdija shfaqet në tërë pafuqinë e vet? Duke maskuar në një ëmbëlsi shijesh hidhësinë e jetës. Dhe harrojmë që nihilizmi i Niçes e solli kopështin e Hekatës nga bota e Hadesit, e pamundur të realizohej nëse nuk do të kishte zbuluar natyrën për natyrë, ose e vetvetishme, kundravajtëse të njeriut, dehjen dioniziake, ndërkohë që harmonia apolloniane do ta shndëronte në një qenie të velur nga ëmbëlsia duke e shuajtur dalngadalë si torfa e kënetës që digjet në vetvete deri në kalbësi. Zoti e përzuri nga parajsa, apo njeriu krijoi një Zot jashtë vetes për të magazinuar aty gjithçka sa kishte zbuluar te vetja. Njeriu mbeti kështu i braktisur dhe vetëm përballë dhimbjes. Por përvoja do t’i tregonte se hapësira e errët e asgjësë mund të shndërohej në kënaqësi, ose e pakta në një motiv nxitës që do të mbrrinte te kënaqësia në një të ardhme ku e kaluara e dhimbëshme do të rishfaqej si një shumfishim i vetes jo si njëra prej përmasave të jetës, por jeta si një përmasë e dhimbjes, sikundër fëmija që lind dhe nga ai çast, thotë Demokriti, përgatitet për vdekjen, hap pas hapi, ditë pas dite, vit pas viti.  Në këtë kuptim dhimbja e shtyn jetën përpara brenda këtij paradoksi, ndërkohë që ato çaste të lumtura nuk janë gjë tjetër veç njolla të vdekjes, sikundër edhe thellësia e kënaqësisë që prek orgazma e që nuk është veç trokitje në dyert e vdekjes - përderisa lumturia është pika kulminante e krahasuar me përsosmërinë. Duke kaluar në portat e dhimbjes, tërheq vemendjen Dante te Ferri kur shkruan: “Lini çdo shpresë ju që hyni” e që shekuj më vonë do të rishfaqej si një asonancë antropologjike te shprehja e shkruajtur mbi një qemer qivur: “Arbeit macht frei”. Ndërkohë, do të shkruhej mbi një pentagram në linja të drejta, duke respektuar hapësirën ndërmjet si një klithmë dëshpërimi i shndërimit të qenies së asimiluar prej kënaqësisë trullosëse që e bën të harrojë dhimbjen në një “Botë vampire” do të këndojë Billi Corgan i grupit Smashing Pumpkins.

Vështrim në rrethinat e qënies.

Aut aut përballë një lypsari që na thotë më jep lëmoshën time ndryshe do të vdesësh. Çfarë do të bëjmë? Si do të veprojmë? Nuk do t’i japim? Po sikur? ... Po sikur...? Krimbi i dyshimit nuk është si një këngë që e dëgjojmë në mëngjes dhe mbetet në rrokëz të veshit si kërmilli në kafkull duke u shndëruar në krimb muzike që na shoqëron gjithë ditën. Gjithçka varet nga dëshira tonë, që në njëfarë mënyre quhet edhe të zgjedhësh. Por nuk është një dëshirë e natyrëshme, është një dëshirë e kushtëzuar, pikërisht nga një dilemë e cila nuk formohet ose nuk ekziston në thelb të qenies por diku në rrethinat e saj sepse duhet të takohet me atë të lypsarit, të përplasen ose të shkrihen qoftë edhe përkohësisht. Edhe pse është prirje e përgjithëshme e dëshirës që të lindë në qendër të qenies, në thelbin e saj, në botën shpirtërore dhe për ta mbrojtur nga kërcënimi e quajmë intimitet. Menjëherë pas lindjes ajo lëviz drejt rrethinave, sikundër llava e vullkanit që kërkon të çarat për të dalë në sipërfaqe sepse vetëm kështu krijohet vullkani, përndryshe, në qendër të tokës, ose rreth bërthamës së saj, nuk do ta ketë asnjëherë një mundësi të tillë. Edhe dëshira duhet të bëhet e njohur që të realizohet dhe nga çasti kur realizohet ajo pushon së qeni e tillë. Nëse të pihet një birrë, pasi e ke pirë, kjo lloj dëshire nuk ekziston më. Këto shfaqje të jashtme e bëjnë të njohur në shoqëri për aq sa është e diktuar nga vetë shoqëria. Dua në them në të njëjtën masë. Çfarë njeriu jemi, karakterin, virtytet, veset etj etj. Dëshira e lypsarit është tejbartur në hapësirën e domosdoshmërisë ose të nevojës për të jetuar, ndërkohë ty nuk të ndryshojnë jetën pak të holla por nuk i jep sepse brenda teje ekziston pengesa e moralit, ose një pengesë etike e cila farkëtohet në vazhdimësi te mënyra e të jetuarit e lidhur me të merituarit, ose e thënë ndryshe, me punën. Por e tërë kjo etikë bie si një kështjellë me rërë kur lypsari e kushtëzon kërkesën duke vënë në dilemë të qenët tënd sepse për një çast gjarpëron brenda teje pyetja: “Po sikur të më ndodhë gjë?”. Lypsari e ndërton dëshirën e tij duke e fshehur agresivitetin te një nënton mjerimi, i nënshtruar, i njeriut të goditur ose jo nga fati, por gjithsesi që synon të shkaktojë atë reaksion te tjetri që quhet keqardhje nga i cili shpreson të përfitojë. Kështu veprimi i tij, të lypurit, rigjenerohet dhe legjitimohet, ndërkohë që ti vërtitesh në pavendosmëri. Ju kujtohet Uliksi? E vetmja mënyrë për tu takuar dëshira e tij me dëshirën e mëtuesve ishte të shndërohej në lypës sepse vetëm kështu ai do të ngjallte mëshirë te ta por ende e pamjaftueshme për të realizuar hakmarrjen ose ndëshkimin. Lipsej edhe përbuzja, si e vetmja mënyrë që do t’i krijonte mundësinë për të marrë pjesë në garë, sepse nuk konsiderohej një rival. Përndryshe, i shfaqur si një mëtues do të ndeshej me rivalitetin të gjithëve kundër të gjithëve. Pikërisht. Kështuqë, ky vendim duhet të merret pikërisht aty, në rrethinat e qenies. Në thelb diçka e tillë rrezikon identitetin. Në periferi, përplasjet sado të mëdha, ato sërish e ruajnë thelbin nga trazirat e njëherësh i krijojnë njeriut mundësinë e përshtatjes, meqënëse është ajo pjesë e qenies e prirur të asimilojë, të ndikojë e të ndikohet, e krahasuar me të gjitha fenomenet që ndodhin mbi sipërfaqen e tokës dhe nuk prekin bërthamën e saj – kuptuar identitetin e individit. E përqasur me forcën shkatërruese të një tornadoje, në syrin e të cilit çdo gjë fle, ndërkohë që trupi i tij në shtjellën e furishme, shkatërron gjithë sa prek. Sepse janë pikërisht rrethinat e qenies ku realizojmë atë që Jean – Paul Sartr e thotë edhe te një pasazh i shkëputur nga pjesa “Keqbesimi” te ‘Qenia dhe Asgjëja’ ... “Por, i lejon vetes të gëzojë dëshirën, në masën në të cilën e percepton si diçka që nuk është çfarë është ...” (fq92). Pikërisht. Të perceptosh te dëshira ose dëshirën diçka që nuk është çfarë është, kërkon atë sasi vetflijimi në të cilën pagëzohet zgjedhja tënde. Nëse pi birrën, nuk ekziston më dëshira për të e kjo do të thotë se ti ke flijuar diçka nga vetja, dëshirën për të pirë birrë. Një zgjedhje që Kierkegaard te vepra e tij Aut – Aut (Ose Ose) e quan një thuajse zgjedhje, sepse e quan një zgjedhje etike që ka pak të bëjë me thelbin e njeriut dhe ku ndoshta thelbi nuk merr pjesë. Gjë që nga ana tjetër e lejon dëshirën të ripërsëritet qoftë kur është një dëshirë fiziologjike ose mirëfilli, abstrakte. (Ndërkohë që zbehet ndikimi i kësaj zgjedhjeje etike kur ndodhemi përpara lypsarit. Ta japim ose jo lëmoshën është vërtet një dilemë etike, për ty, për ty sepse ke ngitur një pengesë kulturale, jo për lypësin për të cilin është indiferent ndërtimi i një dialogu që do të shënonte edhe vendosjen e një marrdhënieje, të cilës i druhesh. Për lypësin gjithçka merr fund nga çasti kur ka marrë lëmoshën.).

Pjesa e ndryshueshme e qenies tregon se cilët jemi në realitet e që e tradhëton shpesh herë thelbin tonë e po aq herë vepron në sintoni (harmoni) me të. Dhe shpesh herë është çorodia që e dominon qenien si një sinfoni tronditëse. Kështuqë i ngërthyer në kthetrat e dyshimit si një dyshim nga më të padëshiruarit ku qenësia pezullohet qoftë edhe në përkohësi, në atë çast të padukshëm kur mendon se mund të të ndodhë gjë dhe kjo gjë nuk është tjetër veç anulimi tënd, i pushtuar prej ankthit i trajton së dytësi mundësitë e tjetra, mundësi që i jep fund moskokëçarjes e njëherësh zbulon çfarë të përbashkët me lypësin e ke. Frikën.

Lorena S.

Ombra mai fù,

di vegetabile,

cara ed amabile,

soave più.

Pati ndonjëherë hije,

Të gjallojë

E dashur dhe e përzemërt

E ëmbël më shumë.

Hendel

Dimër, reminishencë vere...

“Atë ditë isha perlë,” thotë ajo ndërsa përcjell vështrimin në dikunë e pezullisë.

Jashtë.

Natyrë gri dhe shi.

Përtej, në faqen e murit të pallatit, që nuk mbetet kurrë bosh sepse varen reklama, këtë rradhë, është futur një vajzë sëbashku me frazën e saj. “Jam Lorena S dhe i dua ngjyrat”. U mundua mjaft natën e parë, në të ngrysur, kur u ndezën dritat ta shpëtonte nga njëlloj gjymtimi reklamën. Kjo ishte mbresa. I erdhi keq për atë vajzë që e flijonte bukurinë e vet në hapësirën mediokre të një fraze që s’do ta kishte shqiptuar kurrë, në asnjë rrethanë. Një copëz herë e trajtoi si një rebus. Pastaj. E futi frazën brenda një bashkbisedimi, pa ndonjë përfundim kushediçë. Ose përfundimi qe i njëjtë, po ai. Asgjë. Nënkuptohet dikush që punon në të zezë në atë kumt. Këtu është e keqja, te nënkuptimi. Atë natë kishte ndalur pikërisht aty ku tashmë është lakuriqësia e Lorenës që përfiton nga verbëria e muzgut dhe grija e ditës së dimrit e thelluar aq sa i kujton ngjyrën e një miu të murrmë dhe në këtë çast përasjeje ai s’mund të shndërohet në maçok. I vjen thuajse keq. Pastaj ironizon veten sepse dëshiron të shënojë një cak të njëzetekatërorëshit; ngrysjen. I hedh një vështrim shkarazi orës mbi komodinë. Po sikur të jetë e gjymtuar qenia e tij? Dyshimi  tromaks.

Prisnin ... pranë ... verën

“Pas pak duhet të ndizet” thotë dhe e rrëshqet vështrimin mbi trupin e saj lakuriq, shpatullat e hajthme dhe flokët e verdhë që i prekin thuajse e që i kujtojnë çastet e seksit pak para. Nuk kishin nevojë për dritë. Sëfundi, ai e mposhti ngurrimin që e ndrydhte dëshirën për t’i zhytur gishtrinjtë në to. (ajo e porositëte duke tundur gishtin sikur të kishte para një çamarrok. Diçka midis qortimit, mendoi pa mundur të gjejë anën tjetër.  Herën e parë ai ia kapi flokët sikur të ishin jele kali) Sot. Shpupurisi vrazhdë, i kllapuar nga ëndja e epshit. Kur mbaruan ajo e shtyu me të dy duart që ia mbështeti në gjoks, lehtë apo jo, një dreq mund të matë gjëra të tilla dhe u ngrit. Sipër, filloi të rregullojë flokët me gishtrinj dhe tha se ia prishi, e se atë mbasdite kishte kaluar nga flokbërësja. Nuk i bëri përshtypje aspak ajo grimë zemërimi që trupi i saj lakuriq e shkundi në hapa të lehtë duke shkuar te dritarja, po mendonte diçka tjetër, përshembull në cilin rast flokbërësja shndërohet në flokëprerëse, sikundër kyçi në çelës, apo anasjelltas? Ndoshta për të mos i ngatërruar mendimet me ndjenjat. Kështu e shpjegon ai atë pamje njëpërmasore, si një monedhë të këqyrur në profil.

Vjeshta...ngjyrë trishtimi

Një çast më pas thotë se nuk përjashtohet një përshtypje e sajuar që Lorena e shpërndan enkas në mugëtirën e dhomës. Në fakt ai nuk arrin të kuptojë se çfarë ngutësie i shtyn njerzit tu rikthehen gjendjeve të dikurëshme dhe jo ndodhive? Ndoshta ngaqë kanë lënë diçka pa shpjeguar? Rëndom, ndodhitë e herëshme i gjen si kujtime dhe kur një prej tyre, si një kokër rërë bie në lugëtinë e guaskës si veza e qyqes në folenë e harabelit, mashtrimi shndërohet në perlë. Një lloj mirënjohjeje që shpaguan? Vlera e sëkaluarës që ndryshon të tashmen? Ndërkohë ajo vazhdon të flasë dhe ai e kap sërish rrjedhën e bisedës në një pikë tjetër. Nga mënyra si flet kupton se ajo ka shumë mall. Për diçka që ishte dhe e tmerron pasiguria e saj, brishtësia, ëndja megjithatë, janë të gjithë përbërësit e gjendjes që ajo mundohet t’i risjellë. Përse?

Verë...soditur nga një dritare dimri

Por ajo nuk e dëgjon ose bën sikur... dhe vijon:

“Atë ditë dëshiroja kaq shumë të isha një perlë dhe drita të mblidhej e tëra brenda meje dhe rrezet e diellit të më preknin kalimthi si perëndesha Afërditë dikur, ndërsa valët e detit ta sillnin në duart e tua... Dëshiroja të isha perlë...” përsëriti për të sajtën herë.

Ndërsa ai pyet veten se në çkohë të dëshirës së parealizuar ajo kishte mbetur peng i dëshpërimit? Përderisa thotë se dëshiroja të isha...diçka kishte shkuar ters dhe e bënte të ndihej sendërgji. Një çast më pas ndoshta do të kishte pyetur pse ajo i shmanget trajtimit të foljeve në të tashmen. Nuk pyet. Thotë me vete se është një mënyrë për t’i shpërdoruar kujtimet. E kaluara është si një lojë shahu e mbaruar, mund ta luash me veten kaq herë duke bërë madje edhe korigjimet e dëshiruara. E njëjta gjë ndodh edhe me dëshmitarët e padëshiruar. Përjashtohen thjesht ngaqë nuk kanë më zë në kapitull. Mjafton ta mendojë ndodhinë në tjetër rrjedhë dhe me shtojcat përkatëse. Gjasa thjeshtohet. Ose kështu duket, i thotë vetes duke u përpjekur që të ruajë lidhjet me të. Fillimisht i nxjerr diku jashtë vetes në një kohë të mjaftueshme këqyrjeje dhe përzgjedh, megjithëse diçka e tillë është si të këqyrësh pas një xhamllëku.

“Asnjë mbresë e drejtpërdrejtë.” I kishte thënë ajo, ditën e parë. Mëngjes për saktësi. “E dija që do të më gjykoje keq....Kam të drejtë? Më thuaj, kam të drejtë?” Këmbënguli. Ai nuk foli. Nuk e kishte mbledhur ende veten. Ndërsa ajo u përpoq të argumentojë. “Gjithçka e shikon pas një këndi përthyerjesh. Vëngër. E ke parasysh?”.

“Oh, posi. E njoh gjuhën time mirë.”. U përgjigj. “Dhe e kuptoj tërthorësinë e mendimit tënd. Një vështrim i vengër të ngatërron sepse nuk e kupton ku shikon. Këtë do të thuash?”.

 Ajo buzëqeshi largët.

“Asnjë grimë kënaqësie.” Thotë.

Atë çast e kupton se ajo nuk e kishte me atë. Duhej të ndihej i lehtësuar?

“Asnjë grimë kënaqësie.” përsërit.

Nuk do të ribëjë mjedisin dhe të vendosë dikë tjetër në vend të tij. Jo. Shumë më tepër. E pakënaqur me veten është duke kërkuar një mënyrë tjetër vetshkatërrimi. Ja përse futet thellë në kohë. Në paraken. Të ndyshojë kahun. Mund të kapë një kometë tjetër nga flokët e hirtë e ta detyrojë të pllaquritë bishtin në një pellg aminoacidesh këtu mbi dhe’. Me lëngun të përgatisë një supë tjetër gjallesash në një korigjim të recetës për të sjellë fillimisht qeniet  njerëzore mbi tokë pastaj dinozaurët. Midis, asteroidi vrasës. “Oh!” klith. “Ana tjetër”. Gjë që do të thotë se është duke u mbyllur brenda guaskës.

Në të ngrysur drita nuk është e drejpërdrejtë. Mendimi se do të ndizeshin pas pak kudo në qytet, nuk është edhe aq qetësues sa zbardhëllima që do të pasojë. Figura e saj do të zbehet pak a shumë derisa të mbetet si një hukatje mbi xham. Për të shkatërruar, duhet më parë t’i pezullojë ngjarjet, sikur të jetë duke kthyer një film dhjetë, njëzetë, njëqind herë, derisa të gjejë kohën e duhur dhe pastaj ... (ai nuk gjen asnjë pasthirmë në pajim që mund të japë idenë e një katastrofe të tipit bing-bang, përveç një loje fjalësh. Bing bang/bang bing bang/Bing bang bing/ bing bang). Pastaj... edhe një sekondëkohë të mjaftueshme për të kuptuar se pjella e rëndomësisë është një gabim që s’duhet fshirë. Paskësaj dëshira e saj mund të harliset në veçanti duke i siguruar një vend në të ardhmen.

Heshtja përshkohet nga përplasja e butë dhe aty-këtu e piklave të shiut në xham.

“Të paktën kështu shkruhet” thotë ai sepse është aq larg dritares sa rënia e një pike shiu do të dëgjohej po aq sa edhe britma e një mijë milion milingonave.

“Çfarë!?”

“Oh, asgjë.”

Ajo pajtohet me refuzimin. “Më mirë” thotë me vete sepse do të duhej sqaronte se kështu shkruhet nëpër libra. Në faqet e tyre, pikat e shiut janë të buta kur bien mbi xham, të zhurmëshme mbi ombrella, litarë në rrebesh e gjithfarë sinonimesh që ua veshin sikundër lakuriqësisë së manekinit rrobat e stinës. Edhe mund t’ja kishte thënë këto përderisa i nxorri nga pasthënia e pendesës.

“Atë ditë?...Kur atë ditë?” pyet ai thuajse papritur.

Ajo e vështron e çmeritur.  

“Ditën kur u njohëm dhe kur të pashë në plazh.”.

Fytyra e saj rrëzëllin befas dhe ai mendon se ka gjetur shijen e duhur te përsiatja, në fakt dritat e lëvdimores së varur te ndërtesa në anën tjetër të sheshit po vonojnë ndezjen dhe ai duke e parë edhe njëherë trupin e saj ende prani, mendoi se nga çasti në çast duhej të ikte, të zinte vendin sepse ndihej boshllëku. Nuk mund t’ia thoshte. Meqënëse bie shi kalimtarët nuk e ngrejnë kokën lart për të parë, ndryshe do ta kishin venë re mungesën. Ose janë të bindur që ajo është atje, te reklama.  

“Çfarë?!”

“Oh, jo, asgjë...lere fare”. Përgjigjet sikur të flitet për qafa çizmesh ku duhet të zhyten një palë këmbë. Por tjetra shikon hutuar dhe mendon se po e venë në lojë.

“Lexova reklamën e dashur!?”

“E lexove!”.

“Ke të drejtë. S’mund ta lexoj që këtu. Kujtova përmbajtjen...Pak a shumë”.

Largohet. Keqkuptimi.

Frymëmarrje e lehtësuar. E gjitha në ndërkohën e rënies së meteoritit.

“Dramat e heshtjes” mendon dhe mundohet të rikthehet në pikën e ndarjes sepse këtë rradhë një pikë tjetër afron edhe një tjetër pamje gjë që mund të shkaktojë rrëmujim dhe hutim.   

“Ti dole nga uji në një çast kur unë nuk e prisja.” Thotë duke hyrë në lojë.

“Ti më ndoqe, u fute në ujë pas meje.”

“Po. Mendova se nuk më vure re.”

“Oh...!” shkëputet një klithmë.

Silhueta e saj përbri dritares, ka ndryshuar disi vendosjen. Tashmë është pakëz mënjanë, në një profil të ndriçuar zbehtë, figurë e paqartë, thuajse një përpjekje e dështuar errësire që sa më shumë thellohet aq më tepër humbet brenda vetes. Ajo e qorton. Pikërisht e qorton. Thotë, se ai nuk bëri përpjekje të futej brenda saj. Në botën e saj çdo gjë është më e thjeshtë. “Mbetesh i ri përgjithmonë” tha si për ta joshur por e tradhëtoi pshertima që pasoi. Flet për një të kaluar të përfytyruar. Ndërsa ai mundohet të ndërtojë një mendim për të tashmen sepse i duhet të shpëtojë nga ajo gjendje kllapie.

“Përkëtej,” përshkruan, “në suazë është një copë qiell i rrethuar nga palosje resh si shalle femrash kur mbështjellin flokët ... ndërsa fytyra...ndërsa fy - ty – ra,” e shqipton fjalën të ndarë në rrokje sikurse i ndodh kur duhet të qëmtojë në pellgje uji. “Fytyra është diçka e anëshkruar. Pa vlerë. Retë kanë zenë peng një pjesë pafundësie... Kjo po, është diçka” thotë me vete. Në ndërmjetësi ajo. Diku. Tingëllon si një korrigjim. Ai ndez dritën e abazhurit. Është një pasthirmë dhimbjeje. Thuajse ankojë.

“Përse e bëri?”. Ndoshta duhet ta pyesë nëse veshjet intime përfund këmbëve, e mbulojnë humnerën sepse duket si palma e vetme e një ishulli koralesh. Të pëlqen të jesh palmë? Nuk pyet. Nga çasti në çast të fanepset pret. Ndër hope. Diçka që duhet të ndryshojë si çastin ashtu edhe hopin. Pastaj ajo klith sërish, butë: “Oh”. Është klithmë e vonuar ose ndoshta e harruar brenda gjoksit.

“Ndodh me femrat” thotë. “Kanë gjithmonë një brengë në shpirt, por e harrojnë sikundër vathët në vesh para se të flenë.”.

Pasojnë shëmime. Ndërkohë një pikë shiu shkëputet vetëm pasi ka thithur brenda vetes gjithë dritën e botës. Mbeturinat e muzgut. “Oh”, si një këpujë. Përpjekja e fundit për të realizuar dëshirën, të bëhej pika e shiut dhe drita e botës njëherësh. Tretësirë që stërpik qiellin dhe njollos rastësinë. Shuan abazhurin. “Përse e bërë?” përsërit ajo. Zëri i saj bie ngadalë dhe ai e kupton se ajo nuk është në gjendje ta gjejë veten në asnjë rrethanë. Madje, tashmë duket vetëm një shtupë errësire dhe i duhet ta përfytyrojë lakuriqësinë e saj të shpëlarë nga ngjyrat. Nuk i tha. Do të fyhej sigurisht. Nuk foli as edhe për përshtypjen.

“Çfarë ngjyrë ka lakuriqësia?”.

Shpërbërje.

Mendon.

Mund të kishte shtriqur këmbët nga kënaqësia sikur të qe ulur në një kolltuk, por shtrirë në krevat nuk di ku ta çojë trupin. Ndërsa ajo që nga gjysmëerrësira që i mbulon lakuriqësinë e pyet si cilët janë pikërisht kështu?

“Dëshira dhe realiteti” përgjigjet me gjysmëzëri sikur në atë ndërmjetësi e vetmja mundësi të ekzistuari është të jesh i shpërbërë. Heshtja e zgjatur e saj tregon se po bluan mundësinë. Nuk i ka besuar.

“Do të thuash si ne të dy?” pyet zëmekur.

Një pllangë e madhe drite shkel mbi dysheme.

“U ndez reklama. Ajo duhet të jetë aty”. Mendon ai.

Përton të ngrihet nga shtrati.

http://youtu.be/l--spzOaw98

Koprraci.

E bëri shurrën në dëborë. E pa të verdhërimë dhe u gëzua. E mbledh dhe e distilon, ndoshta flori përfton.

(Remo Koçiu)

FaceBook burim lajkash.

Kur dashuria ime, betohet për të përjetëshme besnikëri,

Unë dua ta besoj, edhe pse që gënjen e di...

Shekspir soneti 138

Të dashur miq, jini të gjithë të mirë. Ju dua. Adhuroj mendimet që shkruani, filozofinë që tregoni në fraza të shkëputura aty këtu, hymnizoj lojën e fjalëve të quajtur poezi, gjithça që shkruani e thoni. Mendimdhënien pa mendime. Por dhënia është një shprehje akoma më e madhe e zemërgjerësisë tuaj të paarritëshme. Të gjitha sa bëhen këtu në facebook, janë mrekullira, kryevepra. E tregojnë duartrokitjet që ndjekin pas si gjurmët që lini në dëborë. Të jini të sigurt, nuk do të mungojnë kurrë. As fjalë të tilla: “Je i madh – për nder”.”I paarritshëm”, Të gjithë jini të jashtzakonshëm, të mëdhenj, të paarritshëm. Uf! Nuk gjej dot fjalë të përshkruaj dhe i kërkoj ndjesë meritës suaj që mangësia e fjalorit tim nuk e ndjek dot pas. Por edhe kështu ndihem jashtë mase i lumtur. Mund të pi ujë në gjurmën që le këpuca tuaj.

Tani pyes: Kush është gjeniu, ju apo unë?

Natyrisht unë, unë sepse arrij të kuptoj gjenialitetin e të tjerëve. Zakonisht nuk ndodh. Sa autorë kur shkruajnë një poezi, kanë menduar bravo, e kuptoi çkam dashur të them? Për hir të sëvërtetës, sa herë keni menduar nëse ky që lavdëron është i sinqertë dhe jo ironik? A kemi menduar ndonjëherë që lavdërimi, lajkatimi, miklimi, presin si një thikë me dy tehe, që me fjalë të varfra do të thotë të fshehësh në mos një pjesë të mirë të sëvërtetës, diçka të saj patjetër?

Asnjëherë!

Jam i bindur sepse ju pëlqen, na pëlqen, të jetë kështu, sepse mendojmë që e meritojmë. Ky mendim ledhës, të dashurit e mij, dalngadalë shkrin çdo dallim midis së vërtetës dhe ironisë, midis lavdërimit të merituar dhe lajkës, midis talentit dhe imituesit, kopjuesit. Pasojat janë të dukëshme. Po kultivohet hipokrizia? Po. Por jo vetëm kaq. Një mediokritet i pakufi. Gjithçka është në dëm të kulturës e më tej. Oh, jo, nuk e kam fjalën, për të dhënë mendim për një fëmijë të sapolindur. Është gjithmonë i bukur, sikurse një nuse me dhëndrin në foto, janë dy ëngjëj, apo fjalët që thuhen kur përcillet dikush në botën tjetër – janë një normë e pranuar tashmë, disa për vërtetësi, të tjerat si shpëlarje duarsh. Çfarë e lajkaton vërtet një njeri, - shkruan Bernard Shou - është mendimi që e quajmë të denjë të lajkatohet.

Provoni të kundërtën. Të bëni një kritikë. Do të ta mbyllin faqen. Provoni të thuash se emisioni “Gra të lira” është vetëm një rëndomësi, llafazanëri që paguhet majmë. Do të të përgjigjen: Ua, po si e thua këtë gjë. “Gratë e lira janë personalitete publike.”. Provoni të bëni një vërejtje, të këshilloni. Më e pakta është heshtja. Provo të kritikosh një politikan apo qoftë edhe kryeministrin, largohen nga lista tënde.

Zot i madh! Je me të vërtetë i madh. E krijove njeriun që të duartrokasë. Harrove që ia ke dhënë edhe majmunit këtë gjest.

Dashuria është gjithmonë një ndjenjë e papaguar. Sikurse...

 Proteinik

Dashuria është gjithmonë një ndjenjë e papaguar. Sikurse...

“Vezët nuk mbushen, vezët lindin plot”, thotë Andre’ Gide’... Sepse edhe fjalët që i përkushtohen, janë të tilla, të përsosura në vetvete e kjo do të thotë që e kanë humbur prej kohësh të qenët të tjetërsuara. Ndërkohë i luhat qëllimi. Nëse godasin në shenjë, janë të përsosura - sipas nesh, nuk di se cili është reagimi i tyre. Harrojmë se përsosmëria e fjalëve është gjithmonë e përkohëshme. Ndaj, jam kurioz të di nëse vërtet ndiejnë po atë kënaqësi, si timen, nëse kur shkruaj zjarr, a e di ai se ç’është e djegura? Kur them “dashuri” a e di ajo se ç’përmban? “Më shuaj një kurizotet”, druaj ta bëj, druaj ta bëj të dukëshme sa herë që ngrihet një pyetje kësisoj sepse një jetë që shuan kërshërinë humbet kuptimin. Vdes pak e nga pak. Në çdo kuriozitet të shuajtur, firon nxitja, joshja, dëshira. Është si një qiell nate kur afrimi i mëngjesit i fshin yjet një e nga një. Mbetet është një çfarë hutuese, e ngjashme me një qiell prej kaltërsisë shpëlarë. Mjegullsirë stinësh. Zymti. Gjëmime vjeshte. Rënie gjethesh në kalfëtirë. Asgjë e krahasueshme me mbresën magjepsëse e trallisëse që përhap xixëllimi i yjeve e që i nxit të dashuruarit ta kërkojnë njëri tjetrin diku në thellësitë e pambarimësisë edhe në ato çaste kur buzët e tyre janë palosur mbi njëra tjetrën – pikërisht në ato çaste, sepse fjalët shkrihen prej afshit të dashurisë dhe nektari i tyre i ngjit buzët. Flijim që s’mund ta këndellin as përpjekjet e tërbuara të poetëve edhe kur djalli u jep hua forcën e tij, venitje që s’mund t’i japë ngjyrë as edhe peneli i piktorit i zhytur në harkun e ylberit. Gjithçka fundëron, si petale lulesh kur era e ngrohtë e qershorit i rrëzon për t’ia lenë hapësirën sythit të frutëzohet, as edhe në vapën e gushtit kur tinguj e verës së Vivaldit do të përcjellin zukatjen e bletëve mbi lule ndërsa fijet e barit do të dridhen nga tingujt e muzikës dhe, si harqe të një lire do të ënden andej këtej në kërkim të pak prehjes. Currili i ujit e zgjat udhëtimin e tij sa më shumë sepse duhet të shuajë etjen e dheut të zhuritur. Por. Gjithçka ndihet kaq e pafuqishme përballë magjisë së ndjenjës. Fjalët lindin...vetëm lindin. Janë tonat atë çast. Mandej na braktisin. Kërkojnë pështjellim shpirti për tu shumuar dhe çdo regëtime zemre bëhet flutur dashurie. Nëse ulet në dorën tënde, ke frikë të mbyllësh gishtrinjtë se mos e shtrëngon fort dhe e vret, e ndërsa e sodit,  flatrimi i saj të largon ... Ndihesh bosh. Ti dhe ngushëllimi tënd. Kur i thua vetes se edhe dashuria është si vezët, lind plot ... ke harruar se ajo varfërohet çdo ditë kur mbushet vetëm me fjalë...sepse fjalët lindin plot. Ndoshta. Proteinike.

(shkruajtur në bloggerin tim më 30.01.2012, ora 03. 25')