lunedì 30 gennaio 2012
Dashuria është gjithmonë një ndjenjë e papaguar. Sikurse...
Proteinik
Dashuria është gjithmonë një ndjenjë e papaguar. Sikurse...
“Vezët nuk mbushen, vezët lindin plot”, thotë Andre’ Gide’... Sepse edhe fjalët që i përkushtohen, janë të tilla, të përsosura në vetvete e kjo do të thotë që e kanë humbur prej kohësh të qenët të tjetërsuara. Ndërkohë i luhat qëllimi. Nëse godasin në shenjë, janë të përsosura - sipas nesh, nuk di se cili është reagimi i tyre. Harrojmë se përsosmëria e fjalëve është gjithmonë e përkohëshme. Ndaj, jam kurioz të di nëse vërtet ndiejnë po atë kënaqësi, si timen, nëse kur shkruaj zjarr, a e di ai se ç’është e djegura? Kur them “dashuri” a e di ajo se ç’përmban? “Më shuaj një kurizotet”, druaj ta bëj, druaj ta bëj të dukëshme sa herë që ngrihet një pyetje kësisoj sepse një jetë që shuan kërshërinë humbet kuptimin. Vdes pak e nga pak. Në çdo kuriozitet të shuajtur, firon nxitja, joshja, dëshira. Është si një qiell nate kur afrimi i mëngjesit i fshin yjet një e nga një. Mbetet është një çfarë hutuese, e ngjashme me një qiell prej kaltërsisë shpëlarë. Mjegullsirë stinësh. Zymti. Gjëmime vjeshte. Rënie gjethesh në kalfëtirë. Asgjë e krahasueshme me mbresën magjepsëse e trallisëse që përhap xixëllimi i yjeve e që i nxit të dashuruarit ta kërkojnë njëri tjetrin diku në thellësitë e pambarimësisë edhe në ato çaste kur buzët e tyre janë palosur mbi njëra tjetrën – pikërisht në ato çaste, sepse fjalët shkrihen prej afshit të dashurisë dhe nektari i tyre i ngjit buzët. Flijim që s’mund ta këndellin as përpjekjet e tërbuara të poetëve edhe kur djalli u jep hua forcën e tij, venitje që s’mund t’i japë ngjyrë as edhe peneli i piktorit i zhytur në harkun e ylberit. Gjithçka fundëron, si petale lulesh kur era e ngrohtë e qershorit i rrëzon për t’ia lenë hapësirën sythit të frutëzohet, as edhe në vapën e gushtit kur tinguj e verës së Vivaldit do të përcjellin zukatjen e bletëve mbi lule ndërsa fijet e barit do të dridhen nga tingujt e muzikës dhe, si harqe të një lire do të ënden andej këtej në kërkim të pak prehjes. Currili i ujit e zgjat udhëtimin e tij sa më shumë sepse duhet të shuajë etjen e dheut të zhuritur. Por. Gjithçka ndihet kaq e pafuqishme përballë magjisë së ndjenjës. Fjalët lindin...vetëm lindin. Janë tonat atë çast. Mandej na braktisin. Kërkojnë pështjellim shpirti për tu shumuar dhe çdo regëtime zemre bëhet flutur dashurie. Nëse ulet në dorën tënde, ke frikë të mbyllësh gishtrinjtë se mos e shtrëngon fort dhe e vret, e ndërsa e sodit, flatrimi i saj të largon ... Ndihesh bosh. Ti dhe ngushëllimi tënd. Kur i thua vetes se edhe dashuria është si vezët, lind plot ... ke harruar se ajo varfërohet çdo ditë kur mbushet vetëm me fjalë...sepse fjalët lindin plot. Ndoshta. Proteinike.
(shkruajtur në bloggerin tim më 30.01.2012, ora 03. 25')
venerdì 27 gennaio 2012
lunedì 23 gennaio 2012
Dihatjet e Tiranes
Duke pirë një birrë me kërnacka korçe te tymka në krye të rrugës së Kavajës, aty afër qendrës, më tërhoqi vemendjen një foto e Tiranës, përkundrazi ishin tre të tilla të futura në kornizë, e që pasqyronin të ngurtësuar njëherë e mirë...(është vërtet kështu?) tre periudha të ndryshme të qytetit: Njëra vitet 30-të, e dyta në vitet shtatëdhjetë dhe e treta e kohëve të sotme. Ajo e viteve 30 u përjashtua vetiu nga vetdija ime thjesht për faktin se nuk ruan asnjëlloj përvoje vetiake. Ndërkohë po shikoja me njëfarë malli Tiranën e asaj kohe, gjelbërimin që mbulonte pothuaj gjithë qytetin e që e rendiste në vendin e dytë në mos gaboj në Europë. Ballafaqimi lindi vetiu sikundër edhe një lëvizje në kohë e padëshiruar që po më mbante peng të pezullisë. Ula kokën dhe pashë këpucën, nëse posht shuallit ndodhej ndonjë flutur e mjerë e shtypur nga pakujdesia ime. Ishte një gjest që nuk më përkiste, por që ndoshta më dha motivin për të cilin Ray Bradbury shkruajti tregimin “Oshëtimë gjëmimi.”.
“... E ngjeshur në baltë, duke përhapur një dritëz të gjelbërt, të artë dhe të zezë, ishte një flutur, mjaft e bukur, dhe mjaft e vdekur. (....)
Ra përdhe, diçka e mrekullueshme, diçka tepër po tepër e vogël që mund të pështjellonte baraspeshën dhe shkatërronte një sërë qeniesh të tjera të vogla e më pas të qenie më të mëdha, e më tej qenie gjigande, nëpërmjet viteve dhe kohës...”. R.B. Oshëtimë gjëmimi. 1952.
Meqënëse kam lexuar mjaft për kaosin, dikur edhe shkruajta diçka që fizikantë të “nderuar” shqiptarë u kundërvunë duke zbuluar paditurine tyre në fjalë, për kërshëri them se pikërisht “pasoja flutur” e marrë nga ky tregim tashmë është bërë parulla e shkencës së kaosit. Për të dhënë një përfytyrim të thjeshtë e të kapshëm nga të gjithë teoria e kaosit thotë se nëse rreh krahët një flutur në Kinë shkakton një uragan në Meksikë. Pra, nëse, për një mundësi, apo thjesht për fantazi, kthehemi në të kaluarën, vrasja e një fluture, gjë kaq e shpërfillëshme nga logjika tonë, përfaqëson për të ardhmen dy gjendje krejt të ndryshme të të njëjtës gjithësi, njëra me flutur dhe tjetra jo.
Isha duke u endur në këto mendime dhe kërkoja një pikë ekuilibri ose prehjeje duke i parë sa njërën pamje aq edhe tjetrën. Në fakt njëmendësinë e dytë e kisha përreth, isha unë dhe në këtë çast hutimi mendova se dikush duhej të kishte shkelur një flutur e sikundër personazhi i tregimit që kur u kthye nga udhëtimi (safari) gjeti tjetër president në amerikë nga ai që fitoi zgjedhjet, madje edhe emri i shoqërisë së udhëtimeve kishte ndryshuar, deri edhe gjuha. I kapluar nga këto mendime të turbullta që më mbanin pre të ankthit, po mendoja se ndonjë këmbë e pakujdesëshme ka shkelur mbi gjelbërimin e Tiranës për të parë sot një mori tullash, betoni, fijesh elektrike, që enden në qytet e që të thonë se ka ndryshuar edhe merimanga. Ajo krijesa aq e brishtë dhe e bukur që guxoi të matej dikur me perëndeshën Athina e që për punën e saj të hollë, plot mjeshtëri e bukuri, do të ndëshkohej duke u kthyer në një insekt, dhe jetën do ta kalonte e varur gjithmonë në një fill, tashmë nuk është më. Madje as në qoshet më të errëta të shtëpisë. Ka aq pluhur sa ... ka aq pluhur sa...(Çelentano do të thoshte; Pikë. Këtu mbaron fraza). Tashmë metamorfoza është akoma më e madhe. Ndoshta gara me përbindëshin shumkokësh “beton – çimento, tulla, gurë, dhera e gjëra të tjera – alias plehra” e ndëshkoi duke e shndëruar në një insekt mekanik që nder fije elektrike, kabllo, tela gjithfarësh e që nuk janë flokët e trazuar nga era të një vajze, por prerje dhe shënim i tërë hapësirave të mundëshme, kryq e tërthor, mbytje, shtrëngim frymëmarrjeje. Fëmijë mos ngrini balona! Ç’janë balonat? Pikërisht, ndaj mos i ngrini. Para se të hedhësh një hap në rrugë duhet ta matësh mirë sepse askush nga shoferët nuk ndalon edhe kur je në vijat e bardha edhe kur semafori ndizet i gjelbër për ty, edhe kur kalon një grua shtatzënë, një me fëmijë për dore apo një plak që i dhembin gjymtyrët. Jo. Ka gjithmonë nga ata që sfidojnë jetën. Një mospërfillje e pakuptueshme. Ndoshta pasojë e kësaj rritjeje të shpërpjestuar. Në Tiranë mund të gjesh gjithçka, përveç shpirt njeriu. Vlen pak. Po aq pak sa edhe koshat e mbeturinave që mungojnë rrugës. Provoni të përshkoni rrugën e Durrësit, të Kavajës e kudo dhe kur të gjeni një kosh mbeturinash, mos hidhni gjë, ruajeni për mostër dhe jini të lutur t’i mbani gjërat që nuk ju duhen në xhepa.
Në mbrëmje duke tymosur një cigare në ballkon, nga kati i shtatë hapej një horizont që ta ngulte përfundimisht trishtimin në shpirt. Betoni po ngjitej rrëzë Dajtit. “Është vetëm çështje kohe – mendova, - të ndryshojë çfarë dikur quhej ballkoni i Tiranës, të quhet thjesht hajat. Pastaj përfytyrova njerëz që në vend të qeleshes së bardhë shpesh prej mjegulle e po kaq prej prej bore do t’i ngjeshin një dorë çimento e do të presin të mbijë diçka...
Është vetëm çështje kohe – përsërita.
“... E ngjeshur në baltë, duke përhapur një dritëz të gjelbërt, të artë dhe të zezë, ishte një flutur, mjaft e bukur, dhe mjaft e vdekur. (....)
Ra përdhe, diçka e mrekullueshme, diçka tepër po tepër e vogël që mund të pështjellonte baraspeshën dhe shkatërronte një sërë qeniesh të tjera të vogla e më pas të qenie më të mëdha, e më tej qenie gjigande, nëpërmjet viteve dhe kohës...”. R.B. Oshëtimë gjëmimi. 1952.
Meqënëse kam lexuar mjaft për kaosin, dikur edhe shkruajta diçka që fizikantë të “nderuar” shqiptarë u kundërvunë duke zbuluar paditurine tyre në fjalë, për kërshëri them se pikërisht “pasoja flutur” e marrë nga ky tregim tashmë është bërë parulla e shkencës së kaosit. Për të dhënë një përfytyrim të thjeshtë e të kapshëm nga të gjithë teoria e kaosit thotë se nëse rreh krahët një flutur në Kinë shkakton një uragan në Meksikë. Pra, nëse, për një mundësi, apo thjesht për fantazi, kthehemi në të kaluarën, vrasja e një fluture, gjë kaq e shpërfillëshme nga logjika tonë, përfaqëson për të ardhmen dy gjendje krejt të ndryshme të të njëjtës gjithësi, njëra me flutur dhe tjetra jo.
Isha duke u endur në këto mendime dhe kërkoja një pikë ekuilibri ose prehjeje duke i parë sa njërën pamje aq edhe tjetrën. Në fakt njëmendësinë e dytë e kisha përreth, isha unë dhe në këtë çast hutimi mendova se dikush duhej të kishte shkelur një flutur e sikundër personazhi i tregimit që kur u kthye nga udhëtimi (safari) gjeti tjetër president në amerikë nga ai që fitoi zgjedhjet, madje edhe emri i shoqërisë së udhëtimeve kishte ndryshuar, deri edhe gjuha. I kapluar nga këto mendime të turbullta që më mbanin pre të ankthit, po mendoja se ndonjë këmbë e pakujdesëshme ka shkelur mbi gjelbërimin e Tiranës për të parë sot një mori tullash, betoni, fijesh elektrike, që enden në qytet e që të thonë se ka ndryshuar edhe merimanga. Ajo krijesa aq e brishtë dhe e bukur që guxoi të matej dikur me perëndeshën Athina e që për punën e saj të hollë, plot mjeshtëri e bukuri, do të ndëshkohej duke u kthyer në një insekt, dhe jetën do ta kalonte e varur gjithmonë në një fill, tashmë nuk është më. Madje as në qoshet më të errëta të shtëpisë. Ka aq pluhur sa ... ka aq pluhur sa...(Çelentano do të thoshte; Pikë. Këtu mbaron fraza). Tashmë metamorfoza është akoma më e madhe. Ndoshta gara me përbindëshin shumkokësh “beton – çimento, tulla, gurë, dhera e gjëra të tjera – alias plehra” e ndëshkoi duke e shndëruar në një insekt mekanik që nder fije elektrike, kabllo, tela gjithfarësh e që nuk janë flokët e trazuar nga era të një vajze, por prerje dhe shënim i tërë hapësirave të mundëshme, kryq e tërthor, mbytje, shtrëngim frymëmarrjeje. Fëmijë mos ngrini balona! Ç’janë balonat? Pikërisht, ndaj mos i ngrini. Para se të hedhësh një hap në rrugë duhet ta matësh mirë sepse askush nga shoferët nuk ndalon edhe kur je në vijat e bardha edhe kur semafori ndizet i gjelbër për ty, edhe kur kalon një grua shtatzënë, një me fëmijë për dore apo një plak që i dhembin gjymtyrët. Jo. Ka gjithmonë nga ata që sfidojnë jetën. Një mospërfillje e pakuptueshme. Ndoshta pasojë e kësaj rritjeje të shpërpjestuar. Në Tiranë mund të gjesh gjithçka, përveç shpirt njeriu. Vlen pak. Po aq pak sa edhe koshat e mbeturinave që mungojnë rrugës. Provoni të përshkoni rrugën e Durrësit, të Kavajës e kudo dhe kur të gjeni një kosh mbeturinash, mos hidhni gjë, ruajeni për mostër dhe jini të lutur t’i mbani gjërat që nuk ju duhen në xhepa.
Në mbrëmje duke tymosur një cigare në ballkon, nga kati i shtatë hapej një horizont që ta ngulte përfundimisht trishtimin në shpirt. Betoni po ngjitej rrëzë Dajtit. “Është vetëm çështje kohe – mendova, - të ndryshojë çfarë dikur quhej ballkoni i Tiranës, të quhet thjesht hajat. Pastaj përfytyrova njerëz që në vend të qeleshes së bardhë shpesh prej mjegulle e po kaq prej prej bore do t’i ngjeshin një dorë çimento e do të presin të mbijë diçka...
Është vetëm çështje kohe – përsërita.